Ga naar content
BridgeFund
Inloggen

Relatiebeding: wat het is en hoe je het opstelt

Leslie KortewegGeschreven door: Leslie KortewegContent Manager bij BridgeFundAimée CoxGecontroleerd door: Aimée CoxHead of People bij BridgeFund

  • Een relatiebeding voorkomt dat ex-werknemers na vertrek zakelijke contacten onderhouden met jouw klanten en partners.
  • De inhoud van een relatiebeding, zoals type relaties, duur, geografisch gebied en boeteclausule, is flexibel en bepaal je zelf.
  • Het verschil tussen een relatiebeding en een concurrentiebeding ligt in het behouden van zakelijke contacten versus werken voor concurrenten.
  • Een relatiebeding kan in principe alleen worden opgenomen bij een contract voor onbepaalde tijd (vast contract).

Laatst bijgewerkt op

Om maar meteen duidelijk te zijn: een relatiebeding heeft niets te maken met het liefdesleven van je werknemers. Het gaat om iets praktischers: wat je personeel na het einde van het dienstverband nog mag met jouw klanten en opdrachtgevers. Die band wil je het liefst voor altijd behouden. “Tot de dood ons scheidt” regel je nu eenmaal niet in een arbeidsovereenkomst, maar een relatiebeding komt een heel eind in de buurt.

In dit artikel lees je wat een relatiebeding precies inhoudt, wanneer het geldig is en hoe je het zelf opstelt. We behandelen ook de vragen die je er niet meteen bij bedenkt: wat als iemand op detacheringsbasis werkt? Hoe zit het bij zzp’ers? En kan een werknemer er onderuit komen?

Wat is een relatiebeding?

Een relatiebeding is een afspraak in een arbeidsovereenkomst. Je voorkomt ermee dat een werknemer na uitdiensttreding zakelijke contacten onderhoudt of samenwerkt met je klanten, leveranciers of andere partners.

Zie het als een variant van het concurrentiebeding, maar dan gericht op zakenrelaties in plaats van op de branche als geheel. Het relatiebeding valt onder artikel 7:653 van het Burgerlijk Wetboek, dezelfde wettelijke basis als het concurrentiebeding. Je werknemer moet er wel mee instemmen: zonder handtekening geen relatiebeding, hoe graag je het ook zelf zou willen regelen.

Relatiebeding of concurrentiebeding: het verschil

De twee worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze regelen iets anders.

RelatiebedingConcurrentiebeding
Waarover gaat hetContact met jouw klanten en relatiesWerken voor een concurrent
Geldt bij eigen bedrijf startenJa, voor de benoemde relatiesJa, voor de hele branche
Impact op de ex-werknemerBeperkterVaak ingrijpender

Heb je alleen een relatiebeding en geen concurrentiebeding? Dan mag je oud-werknemer prima voor een concurrent aan de slag, zolang hij jouw klanten met rust laat. Denk aan iemand die met je ex uit eten mag, zolang hij het niet over jou heeft.

Wat staat er in een relatiebeding?

De wet stelt geen eisen aan de inhoud, dus jij bepaalt hoe exclusief je die relatie met je klanten wilt houden. In de praktijk komen deze onderdelen steeds terug:

  • Het type relaties waarop het beding van toepassing is
  • De duur van het relatiebeding
  • Het geografisch gebied waarbinnen het geldt
  • Een boeteclausule bij overtreding
  • Een motivering van het zwaarwegend bedrijfsbelang

Voorbeeld van een relatiebeding

Onderstaande tekst is een voorbeeld ter illustratie, geen kant-en-klare clausule om zo over te nemen. Laat een arbeidsrechtadvocaat ‘m altijd langs je eigen situatie leggen voordat er een handtekening onder gaat.

“Het is de werknemer zonder schriftelijke toestemming van werkgever niet toegestaan om gedurende 12 maanden na afloop van deze arbeidsovereenkomst op enige manier zakelijke contacten aan te gaan of te onderhouden met relaties van de werkgever.

Relaties van werkgever zijn alle natuurlijke personen, bedrijven en organisaties waarmee werkgever in het jaar voorafgaand aan het einde van deze arbeidsovereenkomst zakelijke contacten heeft onderhouden. Daaronder vallen ook (rechts)personen waarmee de werkgever in onderhandeling is of is geweest om diensten en/of producten te leveren.

Bij overtreding van het relatiebeding is werknemer aan de werkgever een onmiddellijk opeisbare boete verschuldigd van € 5.000 per overtreding. Deze boete is te vermeerderen met € 500 voor iedere dag, of gedeelte daarvan, dat de overtreding voortduurt.”

Wat elk onderdeel doet:

  • De termijn (12 maanden) bepaalt hoelang de oud-werknemer zich aan de afspraak moet houden. Lang genoeg om je klanten te laten wennen aan een nieuw gezicht, niet zo lang dat ze er spontaan bindingsangst van krijgen.
  • De definitie van “relaties” maakt concreet voor wie het beding geldt, inclusief lopende onderhandelingen. Ook de klant waar je nog maar net mee flirt, telt dus al mee.
  • De boeteclausule geeft je een directe, opeisbare vordering, zonder dat je eerst schade hoeft aan te tonen. Zie het als het slot op de voordeur: niemand denkt eraan totdat hij hem nodig heeft.

Relatiebeding in een contract voor onbepaalde tijd

Een relatiebeding mag je in principe alleen opnemen in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. Toepasselijk, want ‘onbepaalde tijd’ is ook precies hoelang je hoopt dat je beste klanten blijven. Twee voorwaarden gelden altijd:

  1. Het relatiebeding staat schriftelijk in de arbeidsovereenkomst.
  2. De werknemer is meerderjarig op het moment van ondertekenen.

Een motivering is niet verplicht, maar wel verstandig. Als een rechter het relatiebeding toetst, kijkt deze ook naar de inhoudelijke onderbouwing. Algemene commerciële belangen, zoals “ik wil mijn klanten behouden”, zijn meestal niet genoeg. Je moet aannemelijk maken dat het specifiek om jouw bedrijf gaat, bijvoorbeeld door specifieke klantkennis of commercieel gevoelige informatie te benoemen.

BridgeFund ondernemersshoot-14

Relatiebeding in een tijdelijk contract

De hoofdregel is dat een relatiebeding niet in een tijdelijk contract mag. Logisch ook: om exclusiviteit vragen na een paar maanden daten ligt nu eenmaal gevoeliger dan na een lang huwelijk. Er is één uitzondering: een zwaarwegend bedrijfsbelang.

Denk aan specialistische kennis of bedrijfsinformatie die je wilt beschermen, ook als de medewerker maar tijdelijk in dienst is. Je moet dat belang dan wel expliciet en concreet in de arbeidsovereenkomst benoemen. Zonder die motivering is het relatiebeding ongeldig, ook als de werknemer heeft getekend.

Relatiebeding bij detachering

Werk je met gedetacheerde medewerkers, dan ligt het net iets anders, en wordt het al snel een driehoeksverhouding. De gedetacheerde werknemer heeft een arbeidsovereenkomst met het detacheringsbureau, niet met jou als opdrachtgever. Een relatiebeding tussen de werknemer en het detacheringsbureau kan wel voorkomen dat die werknemer na afloop van de opdracht rechtstreeks voor jouw bedrijf of jouw klanten gaat werken zonder tussenkomst van het bureau. Of zoals ze in de volksmond zeggen: een scheve schaats rijden.

Relatiebeding voor zzp’ers

Huur je een zzp’er in, dan geldt er geen arbeidsovereenkomst en dus ook niet automatisch artikel 7:653 BW. Een zzp’er is een zelfstandig ondernemer, geen verkapte werknemer. Ook al voelt dat in de praktijk soms anders, vooral als hij dagelijks aan je bureau zit.

Dat betekent niet dat een relatiebeding onmogelijk is. In een overeenkomst van opdracht kun je gewoon een vergelijkbare bepaling opnemen, op basis van het algemene contractenrecht. Het heet dan geen relatiebeding volgens de arbeidsrechtelijke definitie, maar de praktische werking is hetzelfde: je legt vast dat de zzp’er niet met jouw klanten aan de haal gaat.

Vertrekt een werknemer bij jou om vervolgens als zzp’er in dezelfde branche te gaan werken? Dan blijft het relatiebeding uit zijn oude arbeidsovereenkomst gewoon gelden, mits dat er goed in staat. Hij of zij mag dan nog steeds niet achter jouw klanten, leveranciers of andere partners aan.

Wat is een redelijke termijn voor een relatiebeding?

De wet schrijft geen maximale duur voor. In de praktijk hanteren de meeste bedrijven een termijn van 6 tot 12 maanden, een soort afkoelperiode voordat je oud-werknemer weer vrij mag rondkijken. Langer kan, maar dit vergroot het risico dat een rechter het beding bij een geschil matigt of gedeeltelijk buiten werking stelt, zeker als de termijn niet goed is onderbouwd.

Relatiebeding aanvechten of vernietigen

Een werknemer die het relatiebeding onredelijk vindt, kan naar de kantonrechter stappen. Voelt het beding als een jaloerse ex die niemand meer in de buurt duldt? Dan kan de rechter ingrijpen: hij kan het beding geheel of gedeeltelijk vernietigen, of matigen, bijvoorbeeld door de termijn te verkorten of het aantal relaties te beperken.

De rechter weegt jouw belang als werkgever af tegen het belang van de werknemer om vrij te kunnen werken. Een te breed geformuleerd beding, zonder duidelijke motivering, heeft de minste kans om overeind te blijven. Specifiek, concreet en goed onderbouwd werkt in jouw voordeel. “Ik mis hem gewoon” telt niet als juridische onderbouwing. Hoe oprecht je het misschien ook meent.

BridgeFund ondernemersshoot-7

Tip:

Sommige werknemers proberen een relatiebeding te omzeilen door het gewoon te negeren. Leuk geprobeerd, maar dit is geen strategie. De enige juridisch geldige route is de kantonrechter.

Relatiebeding afkopen

Soms willen beide partijen ergens tussenin uitkomen: de werknemer wil niet volledig gebonden blijven, maar jij wilt ook niet alle bescherming loslaten. Afkopen klinkt als iets uit een gangsterfilm, maar in de praktijk is het een nette overeenkomst tussen twee volwassen partijen. Je spreekt af de werknemer (deels) van het relatiebeding te ontslaan, vaak in ruil voor een financiële vergoeding of andere afspraken. Dit gebeurt geregeld in overleg bij het einde van het dienstverband, en wordt dan schriftelijk vastgelegd.

Relatiebeding en de vaststellingsovereenkomst

Vertrekt een werknemer via een vaststellingsovereenkomst, dan is dat het moment om het uit elkaar gaan netjes te regelen, inclusief de vraag wat er ná de breuk nog mag. Je kunt in de vaststellingsovereenkomst afspreken dat het relatiebeding:

  • ongewijzigd blijft gelden,
  • wordt aangepast, bijvoorbeeld in duur of reikwijdte,
  • of volledig komt te vervallen.

Staat er niets over in de vaststellingsovereenkomst, dan blijft het oorspronkelijke relatiebeding gewoon van kracht. Neem het dus altijd expliciet mee in de onderhandeling, in plaats van erop te vertrouwen dat het “wel goed komt”.

Wat gebeurt er bij overtreding?

Staat er een boeteclausule in het relatiebeding? Dan is je oud-werknemer die boete verschuldigd zodra hij zich niet aan de afspraak houdt. Ook als het contact begon met iets onschuldigs als een appje. Je vordert dat bedrag via de rechter.

Is er geen boeteclausule, dan kun je als werkgever een schadevergoeding eisen. In sommige gevallen wordt zelfs de nieuwe werkgever aangesproken, omdat die profiteert van de overtreding door je oud-werknemer. Onwetend meegenieten van andermans relatiebreuk bestaat dus ook in het arbeidsrecht.

Relatiebeding laten vervallen

Je kunt een relatiebeding ook gewoon laten vervallen en je oud-werknemer vrij spel geven. Sommige exen wil je nu eenmaal niet aan een contract binden. Dat hangt af van jullie onderlinge relatie, maar mag altijd. Zet de afspraak op papier, laat beide partijen tekenen, en het is geregeld.

BridgeFund-wholesale-02

Conclusie: een goede breuk is een geregelde breuk

Een relatiebeding geeft je als werkgever houvast als een medewerker vertrekt, maar alleen als je het goed opstelt: specifiek, gemotiveerd en met een realistische termijn. Geen slot op de deur dat nooit dichtgaat, maar ook geen slot waar niemand meer doorheen komt. Twijfel je over de juiste formulering voor jouw situatie, of speelt er al een geschil? Raadpleeg dan een arbeidsrechtadvocaat voordat je een relatiebeding opstelt of probeert af te dwingen.

Check je mogelijkheden

Veelgestelde vragen

Een relatiebeding beperkt het contact met de klanten en relaties van je bedrijf. Een concurrentiebeding beperkt het werken voor concurrenten, ongeacht of daar contact met jouw klanten bij komt kijken.

In principe niet. De uitzondering is een zwaarwegend bedrijfsbelang, dat je als werkgever expliciet en concreet in de arbeidsovereenkomst moet benoemen.

Er is geen wettelijk maximum, maar 6 tot 12 maanden is in de praktijk gebruikelijk. Een langere termijn is mogelijk, maar moet je goed kunnen onderbouwen.

Bij een boeteclausule is de werknemer direct een boete verschuldigd. Zonder boeteclausule kun je een schadevergoeding vorderen via de rechter.

Je kunt de kantonrechter vragen het beding te vernietigen of te matigen als het je onredelijk beperkt. De rechter weegt dan jouw belang af tegen dat van je werkgever.

Dat hangt af van de precieze formulering. De meeste relatiebedingen richten zich op het actief onderhouden of aangaan van contact. Neem je zelf geen initiatief, dan is de situatie vaak anders dan wanneer je een klant actief benadert. Laat dit bij twijfel altijd checken door een arbeidsrechtadvocaat.

Niet als relatiebeding in de arbeidsrechtelijke zin, want daarvoor is een arbeidsovereenkomst nodig. Wel kun je in een overeenkomst van opdracht een vergelijkbare bepaling opnemen op basis van het algemene contractenrecht.

Ja, werkgever en werknemer kunnen in onderling overleg afspreken dat het relatiebeding (deels) vervalt, vaak in ruil voor een vergoeding of andere afspraken. Leg dit altijd schriftelijk vast.

Deel dit artikel

Deel via LinkedInDeel via Facebook

Gepubliceerd op 7 mei 2024Laatst bijgewerkt op 22 oktober 2026

Gecontroleerd door Aimée Cox

Head of People bij BridgeFund

Aimée bouwt bij BridgeFund aan een People-strategie die werkt voor zowel de business als de mensen. Met ervaring bij Adyen en Deloitte weet ze hoe je teams laat groeien zonder de menselijke maat te verliezen.

Meer over mij
Aimée Cox

Ook interessant

Meer ondernemerstips ontvangen?

"*" geeft vereiste velden aan

Voor meer informatie over onze gegevensverwerking, zie ons privacybeleid.